تعریف افترا از منظر حقوق بشر

در فرهنگ لغت حقوقی بلَکس لاو ( Black’s Law Dictionary ) افترا را چنین تعریف کرده است: ” افترا یعنی صدمه زدن به آبروی افراد با ایراد اظهاراتی نزد شخص ثالث…اظهاراتی که به صورت شفاهی یا کتبی حیثیت دیگران را خدشه دار می‌سازد.”

علی رغم وجود اختلااف در تبیین تعریف واحد از مصادیق جرم “افترا” در نظام بین المللی حقوق بشر، در نظام حقوقی داخلی اکثر کشورهای جهان با اندک تفاوتهایی مشخص گردیده است. بطور مثال، در قوانین بعضی از  کشورهای اروپایی، آمریکا و  کانادا و همچنین درماده 697  قانون مجازات اسلامی ایران  با تشابهاتی تعریف شده است.تثبیت و تشخیص افترا در اخبار و مقالات روزنامه ها  در سال 1997  از طرف “کمیته وزیران شورای اروپا” با انتشار  توصیه نامه ای مورد تاکید قرار گرفت.در این توصیه نامه “افترا” اینگونه تعریف شده است:” تنفر نژادی ،بیگانه ستیزی،یهودی ستیزی و همچنین  بر علیه اقلیت ها ،مهاجران و یا افرادی که اصالت مهاجر دارند،خشونت و افراط گرایی قومی و ملی، همچنین  بکارگیری بیان تبعیض امیز و دشمنی  ،عدم مدارای دینی واقدام به نشر سایر اشکال افترا با تکیه بر عدم مدارا و تسامح ، تشویق و تحریک و یا مشروعیت بخشیدن  هر نوع شیوه بیان را در بر میگیرد “.

 در اسناد بين المللي همچون “ميثاق حقوق مدني و سياسي”، “کنوانسيون اروپايي حقوق بشر”، “کنوانسيون آمريکايي حقوق بشر” و “منشور آفريقايي حقوق بشر و ملت ها” بر لزوم احترام به حقوق يا حيثيت ديگران در بهره مندي از حقوق بشر به ويژه در اعمال حق آزادي بيان تاکيد کرده اند، به این دلیل در ممنوعيت نباید افترا ترديد کرد.افترابخاطر نقض حقوق معنوی و کسر حیثت قربانی، هم در نظامهای حقوقی داخلی و هم در نظام بین المللی حقوق بشر ممنوع است. افترا می‌تواند از طریق انتشار مطلب در اشکال مختلف انجام شود. از جمله ابزارها می‌توان به روزنامه و دیگر مطبوعات، پخش رادیویی و تلویزیونی، اینترنت و یا ایمیل اشاره کرد. افترا شامل هرگونه ادعای صرفا نوشتاری یا تصویری (مانند کاریکاتور)، و یا ترکیبی از این دو (مانند فیلم، عکس و طرح) می‌شود.

“افترا” از سال 1969 از امریکا وارد صحنه ی حقوقی شد. قوانینی با عنوان پیش داوری (افترا) که هدف از تصویب آن حفظ حقوق سیاهان ،مهاجرین،گروه های دینی و اتنیکی و جنسیتی مختلف در مقابل افترا و پیش داوری بود.در  سال 1981 از طرف “اتحادیه ضد افترا” و دیگر سازمان های مشابه آن ((ADL, NGLTFA,NİPV,SPLC در آمریکا، لایحه قانونی تنظیم شد که در آن خواهان حمایت از قربانیان و برخورد با مجرمان “افترا” شده بودند که این قانون در سال 1993 دادگاه عالی امریکا به تصویب رسید .

“افترا و یا پیش داوری”، علاوه بر تاثیرات منفی بر زندگی شخصی، ایده ی برابری بین افراد اجتماع ،نظم اجتماعی، صلح و دوستی و کیفیت زندگی را خدشه دار می کند.دشمنی و یا پیش داوری حمله ی آشکار به مدارا و تسامح می باشد. افترا و پیش داوری با تکیه بر تفاوت های نژادی، اصالت اتنیکی، دینی و  جنسیتی سبب بروز شکاف ها و اختلافات اجتماعی میشود که با ترس و انزوای قربانیان آن همراه است. به همین خاطر جهت حفظ امنیت شخصی و اجتماعی، باید ازوقوع  جرم های افترا جلوگیری و مبارزه شود.

Copyright © 2015 Arada. All Rights Reserved. By Arada